[Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad]

Raad van State vernietigt bestemmingsplan Binnengasthuisterrein op onderdelen

De voormalige Theaterschool (foto Wim Ruigrok) De door Cruz y Ortiz gemaakte maquette van de nu gesneuvelde bouwplannen van de UvA
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft het beroep van de Iniatiefgroep Burgwallen Zuid en de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB) tegen het bestemmingsplan Binnengasthuisterrein gedeeltelijk gegrond verklaard en het onderdeel van het bestemmingsplan dat betrekking heeft op de door Cruz y Ortiz ontworpen nieuwe faculteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UvA) vernietigd.

De Raad van State stelt dat de bouwplannen voor de nieuwe faculteitsbibliotheek in strijd zijn met de uitgangspunten van het beschermd stadsgezicht ter plaatse. Immers, "de historisch gegroeide structuur van het Binnengasthuisterrein (is) een wezenlijk onderdeel van het beschermd stadsgezicht ter plaatse. In dit verband is van belang dat (...) dat als uitgangspunt is neergelegd dat de hovenstructuur van het binnengebied moet worden teruggebracht, dan wel versterkt." Het bestemmingsplan is met dit uitgangspunt niet in overeenstemming.

Het besluit van de gemeenteraad van 28 februari 2002 werd op 8 oktober door Gedeputeerde Staten goedgekeurd, waartegen de Initiatiefgroep en de Vereniging op 9 resp. 10 december bezwaar aantekende. De Vereniging stelde dat het bestemmingsplan Binnengasthuisterrein geen beschermend bestemmingsplan is, vereist in een beschermd stadsgezicht. Op 3 november 2003 vond de hoorzitting bij de Raad van State plaats, waarna op 4 februari 2004 de uitspraak volgde. De uitspraak betekent dat het bestemmingsplan van kracht wordt, met uitzondering van het deel dat betrekking heeft op de bebouwingsvlek voor de nieuwe faculteitsbibliotheek, waarvoor de nieuwe Rijksmonumenten - de Theaterschool en het Zusterhuis - zouden worden gesloopt. Er treedt nu een geheel nieuwe - vooral politieke - situatie op omdat de gemeente Amsterdam, inmiddels het stadsdeel Centrum, het bestemmingsplantraject voor het gebied Vendelstraat / Binnengasthuisstraat zal moeten overdoen. Daarbij staan de door de RvS gestelde grenzen vast: de planontwikkeling moet uitgaan van de uitgangspunten van het beschermd stadsgezicht en de bescherming van de stedenbouwkundige structuur van het gebied. Dat betekent dat de huidige bouwplannen die uitgaan van sloop/nieuwbouw in plaats van behoud/herstel en een groter bouwvolume betreffen dan de huidige monumentale bebouwing van de baan zijn. Er loopt overigens nog een juridische strijd over de plaatsing van deze gebouwen op de Rijksmonumentenlijst waartegen de UvA bezwaar heeft aangetekend. Hierover is nog geen uitspraak gedaan, maar deze wordt binnenkort verwacht. De VVAB verwacht ook hier in het gelijk te worden gesteld.

De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State luidt:

De Raad van State, recht doende in naam der Koningin:

I. verklaart de beroepen van de initiatiefgroep en de vereniging gedeeltelijk gegrond;
II. vernietigt het besluit van het college van gedeputeerde staten van Noord-Holland van 8 oktober 2002, 2002-11154, voorzover daarbij goedkeuring is verleend aan het plandeel met de bestemming "Universitaire doeleinden en woondoeleinden", voorzover aangeduid op de bij deze uitspraak behorende gewaarmerkte kaart;
III. onthoudt goedkeuring aan het onder II. bedoelde plandeel;
IV. bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het besluit voorzover dit is vernietigd;
V. verklaart de beroepen voor het overige ongegrond;
VI. veroordeelt het college van gedeputeerde staten van Noord-Holland in de door de initiatiefgroep in verband met de behandeling van het beroep gemaakte proceskosten tot een bedrag van 18,51; het bedrag dient door de provincie Noord-Holland te worden betaald aan appellante;
VII. gelast dat de provincie Noord-Holland aan appellanten het door hen voor de behandeling van het beroep betaalde griffierecht ( 109,00 voor de initiatiefgroep en 218,00 voor de vereniging) vergoedt.

(W.S., 4/2/2004)

[Bezwaar bij Raad van State]
[Volledige tekst van de uitspraak van de Raad van State]