De Larmag-toren duikt weer op

Vijf jaar geleden stonden de kranten bol van de discussie over het gevaarte dat, inclusief de spits, 210 meter hoog zou moeten oprijzen boven het gebied Teleport bij het Station Sloterdijk. Burgemeester en Wethouders hebben toen geprobeerd, voor de bouwvergunning een "verklaring van geen bezwaar" van het provinciaal bestuur los te krijgen, via de anticipatieprocedure van de Wet Ruimtelijke Ordening.
De Larmagtoren

De gemeente zat klem, zij had een strook grond nodig die in handen was van de projectontwikkelaar, en zij werd bedreigd met een schadeclaim van 40 miljoen als de bouwvergunning niet zou worden verleend. Van vele kanten kwamen de bezwaren, onder meer van de oud-Commissaris der Koningin in Noord-Holland, drs. R.J. de Wit, die het rondweg chantage noemde, mogelijk gemaakt door het verzuim van het Grondbedrijf om bij de erfpachtsuitgifte van het bouwterrein de omstreden strook grond voor het openbaar vervoer te reserveren. Gedeputeerde Staten speelden het spelletje niet mee, zij weigerden de verklaring van geen bezwaar. Een voor de wijde omgeving zo ingrijpend bouwplan dient gebaseerd te zijn op een regulier vastgesteld en goedgekeurd bestemmingsplan voor het omringende gebied. Tegen die weigering is de gemeente in beroep gegaan, maar Gedeputeerde Staten hielden vol; de gemeentelijke bezwaren tegen de weigering werden in november 1993 ongegrond verklaard. Ook de gemeente hield vol en ging, samen met Dala 17, de rechtsopvolger van Larmag, in hoger beroep bij de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Die laatste procedure loopt nog steeds. Dala 17 kan de gemeente in ieder geval nooit verwijten dat men in het Stadhuis niet alle denkbare moeite heeft gedaan voor het torenproject. Het door Gedeputeerde Staten geiste bestemmingsplan-Teleport is inmiddels verschenen, het heeft ter visie gelegen, het heeft wederom een stapel bezwaarschriften uitgelokt - tegenwoordig "zienswijzen" genoemd -, en het is door de (als gewoonlijk volgzame) gemeenteraad aanvaard. Ditmaal kan de gemeente niet verweten worden dat zij er zich gemakkelijk van heeft afgemaakt; in het bestemmingsplan-Teleport wordt alles geregeld, tot de kleur van het straatmeubilair toe. Bijna verborgen in de hoeveelheid bepalingen wordt de mogelijkheid geopend om het omstreden gebouw toch op te richten.

In de brief van 8 december 1995 die onze vereniging, mede namens K.O.G., Amstelodamum en Heemschut, over het ontwerp-bestemmingsplan aan de gemeenteraad zond, wordt verwezen naar de in 1991 tegen het hoogbouwplan aangevoerde argumenten. Burgemeester en Wethouders antwoorden daarop: "Wij menen dat het thans niet dienstig is op citaten uit het verleden in te gaan, omdat er sprake is van een nieuwe beoordeling". Een enkele keer moet je lachen om het gemeentelijke proza: dit toontje doet denken aan een preutse juffrouw die een sexistische opmerking hoort: "Zoiets zeg je niet in fatsoenlijk gezelschap". De nieuwe beoordeling komt neer op de inmiddels opgestelde "Hoogbouw-effectrapportage" (HER), waarin zichtlijnen, schaduwwerking, windhinder en dergelijke zijn nagegaan. "Aan de HER en de zichtlijnenstudie", zo schrijft het College, "hebben wij de conclusie verbonden dat realisering van de Larmag-toren geen onacceptabele consequenties heeft". Dat wisten wij in 1991 k al. Elders in de beantwoording van de bezwaren staat: "Wij zijn van oordeel dat in het plangebied, evenals wat betreft de directe omgeving van het plangebied, een duidelijk herkenbaar hoogte-accent acceptabel en ook gewenst is, omdat het als "landmark" een bijdrage levert aan aspecten, zoals herkenbaarheid, identiteit en imago voor een locatie die zich bij uitstek daartoe leent". Dat verhaal kun je over vele andere plekken in de gemeente afsteken, bijvoorbeeld over het Okura-hotel dat "slechts" 80 meter hoog is en eerst een Opera aan zijn voet zou krijgen. Tot ergernis van de Japanse opdrachtgevers werden het woningblokken. Het blijft een kletsverhaal ter camouflage van de dwangpositie, waarin het gemeentebestuur verkeert tegen over de projectontwikkelaar, maar het is niet dienstig dat met citaten uit het verleden te vermelden. Hoe kort is de memorie van onze stadsbestuurders? Dat een uitgewerkt bestemmingsplan-Teleport nuttig en nodig is, zal niemand bestrijden. Alleen aan die hoogbouw tot ruim 200 meter dient goedkeuring te worden onthouden.

Geurt Brinkgreve

(Uit: Binnenstad 158, juni 1996)