VVAB spreekt zich uit tegen verplaatsing Onderwijzerswoning op Uilenburg

Netbeheerder Liander heeft een plan gemaakt voor een nieuw elektriciteitsstation op Uilenburg. De voormalige onderwijzerswoning van de Sophie Rosenthal Bewaarschool – Joods erfgoed – moet hiervoor wijken. Volgens de VVAB kan hier echter geen sprake van zijn. Het is een gemeentelijk monument.
De voormalige onderwijzerswoning op Uilenburg (foto Walther Schoonenberg)

Al enkele jaren zorgen de plannen voor een nieuw elektriciteitsstation van netbeheerder Liander op Uilenburg voor onrust in deze voormalige Joodse buurt. Bewoners vrezen de gezondsheidsrisico's die het nieuwe elektriciteitsstation met zich meebrengt.

Ook de VVAB maakt zich zorgen over de plannen van Liander. In het originele plan voor de vernieuwing (en vergroting) van het bestaande elektriciteitsstation zou het nieuwe station nog komen op de plaats van het huidige. In opdracht van de gemeente presenteerde Liander echter een variantenstudie waarin de voormalige onderwijzerswoning uit 1887 voor het nieuwe station moet worden gesloopt of verplaatst. Het gaat hier om het overgebleven gedeelte van de al eerder gesloopte Sophie Rosenthal Bewaarschool. Kort na de komst van de diamantslijperijen is deze school gebouwd voor arme Joodse kinderen, op de plaats waar nu het onderstation staat. Aan de westkant van de school werd een bijbehorende onderwijzerswoning gebouwd, Nieuwe Uilenburgerstraat 31. Aanvankelijk lagen de school en de woning op een binnenterrein, achter een rij huizen aan de Uilenburgerstraat. De onderwijzerswoning is op het water georiënteerd.

In 2003 dreigde de woning al gesloopt te worden, toen door de gemeente Amsterdam zelf (dienst IVV). Mede door inzet van de VVAB kon dat destijds worden voorkomen. Vervolgens is het bouwwerk opgenomen in de gemeentelijke monumentenlijst. Het is dus een beschermd monument.

Het is in principe niet toegestaan om monumenten te verplaatsen. Walther Schoonenberg, secretaris van de VVAB, wees er al in De Telegraaf van 2 november 2023 op dat het hier ook gaat om Joods erfgoed. Bij een beschermd monument is sloop of verplaatsing so wie so niet mogelijk. Dit zou "een gevaarlijk precedent scheppen. We kunnen niet zomaar monumenten gaan verplaatsen." Verplaatsing betekent in feite sloop en daarna herbouw op een andere locatie. Maar de bouwstenen zullen voorlopig op een depot worden bewaard. En komt het dan wel terug? Bovendien is een herbouwd monument per definitie geen monument meer.

In een brief aan het stadsdeelbestuur heeft de VVAB gevraagd niet de Onderwijzerswoning maar het onderstation van Liander te verplaatsen.

De Commissie voor Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) gaf al in 2019 negatief advies over verplaatsing: "Het verplaatsen van de onderwijzerswoning is geen reële optie. Dat komt neer op sloop en nieuwbouw, waarbij de leesbaarheid van de geschiedenis per definitie geweld wordt aangedaan." De commissie adviseerde te komen tot een intensieve bebouwing aan de straat, maar "een meer ontspannen, dwars op de rooilijn georiënteerde invulling van het binnenterrein." Daarbij dient dus het gemeentelijk monument behouden te blijven.

De bewoners hebben inmiddels een actiegroep opgericht. Ook zij willen bereiken dat niet de Onderwijzerswoning, maar het onderstation van Liander wordt verplaatst en wel naar een locatie buiten de woonbuurt. [Stop Liander Uilenburg]

[Brief aan het stadsdeelbestuur] (PDF-bestand)

Meer lezen:
[Beschrijving MenA] (11 december 2023)
[CIRK-advies] (19 juni 2019)

Eerdere artikelen:
[Joods erfgoed op Uilenburg dreigt gesloopt te worden] (28/2/2003)
[Architectuurhistorische waardestelling BMA] (8 oktober 2002)
[Cultuurhistorische waardenstelling Izak Salomons] (28 februari 2003)


(WS, 2/6/2024)

Door in te loggen, kunt u ondermeer uw gegevens beheren. Alleen leden hebben een inlogaccount.

Reacties

Er zijn momenteel nog geen reacties op dit artikel.

Alleen als u bent ingelogd, kunt u een reactie plaatsen.