Uitvoeringsagenda Duurzaam Erfgoed

Zonnepanelen niet vergunningsvrij in beschermd stadsgezicht

Wethouder Scholtes schrijft in een brief aan de gemeenteraad dat het voornemen van het College van B & W om zonnepanelen vergunningsvrij te maken, niet uitvoerbaar is. In een beschermd stadsgezicht, bijvoorbeeld de Amsterdamse binnenstad, is het wettelijk gezien niet mogelijk om zonnepanelen vergunningsvrij te plaatsen.

De VVAB had met deze boodschap een jaar geleden ingesproken in de raadscommissie. Nu is ook de wethouder zover, na consultatie van juristen en de medewerkers van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, om toe te geven dat de VVAB gelijk had. Het plaatsen van zonnepanelen kan alleen gebeuren met een omgevingsvergunning: er moet immers worden getoetst of het beschermd stadsgezicht al dan niet wordt geschaad. Dit is slecht nieuws voor het College, maar goed nieuws voor de monumentale binnenstad van Amsterdam.

Overigens wordt de indruk gewekt dat er voor het kerngebied van het UNESCO Werelderfgoed strenger beleid mogelijk is dan voor de bufferzone - tezamen het gebied van het beschermd stadsgezicht. Dat is niet zo. De enige juridische basis vormt het beschermd stadsgezicht in de zin van de Monumentenwet - nu Erfgoedwet. De omgevingsvisie, waarin de conserverende bestemmingsplannen worden opgenomen, en de welstandsregels voor het beschermd stadsgezicht zijn relevant, niet de UNESCO-status voor een deel van het gebied. Hetzelfde geldt voor de beschermde monumenten, waar die ook gelegen zijn.

In een recente uitspraak van de Rechtbank Den Haag heeft de rechter geoordeeld dat zonnepanelen niet mogelijk zijn wanneer deze een aantasting van de karakteristieke waarden van het pand vormen en zich niet goed verhouden met de cultuurhistorische waarden van het beschermd stadsgezicht. Er kan geen beroep worden gedaan op het gelijkheidsbeginsel. De gemeente dient dus een aanvraag voor zonnepanelen te toetsen op de gevolgen voor het monument én het beschermd stadsgezicht.

We hebben nu een jaar verloren waarin de stad meer had kunnen inzetten op wat wél mogelijk is - zie bijvoorbeeld het kaartje op de gemeentelijke website waar mogelijkheden bestaan zonnepanelen te plaatsen. Eigenaren kunnen daar actief op worden benaderd. En de gemeente kan zelf ook een boel doen.

Meer lezen:
[Raadsbrief] (11 juli 2025) (PDF-bestand)

Recente jurisprudentie:
[Uitspraak] (ECLI:NL:RBDHA:2025:15462) (PDF-bestand)

Eerder bericht:
[Volledig vrijgeven van zonnepanelen geen goed idee] (september 2024)

(WS, 3/9/2025)