Coalitieakkoord slaat de plank volledig mis

In een ingezonden brief in Het Parool beklaagt de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB) zich over het nieuwe Coalitieakkoord in Amsterdam. De inhoud van het opiniestuk was als volgt.

De Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad zet zich al meer dan vijftig jaar in voor het behoud van monumenten en cultureel erfgoed in Amsterdam. Zelden heeft de VVAB een coalitieakkoord gelezen dat zo weinig blijk geeft van het belang van erfgoed voor onze stad. En dat nu wij net ons 750-jarige bestaan hebben gevierd!

Binnenstad onder kopje Toerisme

Onlangs presenteerden PRO Amsterdam en D66 Amsterdam hun nieuwe coalitieakkoord. Wij feliciteren hen daarmee, maar moeten helaas vaststellen dat het document bijzonder weinig belangstelling heeft voor de rijke geschiedenis en cultureel erfgoed van onze stad. Wie zoekt naar een visie op erfgoed, monumenten of behoud van de historische binnenstad komt bedrogen uit. Zelfs in het hoofdstuk over Kunst & Cultuur is er nauwelijks een verwijzing naar de historische stad als waarde die bescherming verdient en het binnenstadsbeleid staat nota bene onder het kopje Toerisme alsof de binnenstad alléén daarvoor van belang is. Zeer opvallend als je bedenkt dat Amsterdam één van de grootste en best bewaarde historische binnensteden van Europa heeft die bovendien op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat. Niet alleen vanuit cultureel oogpunt is onze historische binnenstad goud waard, maar ook voor de economische en toeristische aantrekkingskracht zijn onze historische panden, grachten en stedenbouwkundige structuur van onschatbare waarde. Ze bepalen voor een belangrijk deel onze trots, identiteit en grote aantrekkingskracht op iedereen die hier wil wonen en werken. Dat is waar het succes van de stad op drijft.

Coalitie wil gemakkelijker slopen

Juist in een periode waarin Amsterdam voor ingrijpende ruimtelijke keuzes staat, zou erfgoed nadrukkelijk onderdeel moeten zijn van het beleid. De coalitie heeft begrijpelijke en ambitieuze plannen voor bouwen, verdichten, verduurzamen en vergroenen. Maar hoe deze ontwikkelingen zich verhouden tot het behoud van monumenten, historische structuren en beschermde stadsgezichten blijft grotendeels onbesproken. En dat is zorgwekkend.

De VVAB is ook bezorgd over de paar passages waarin erfgoed wel ter sprake komt. Daar slaat het akkoord de plank volledig mis. Zo ziet men een monumentenstatus vooral als een sta-in-de-weg bij verduurzaming van monumenten of bestaande gebouwen en wil men sloop gemakkelijker maken. Het afbreken van gebouwen is slechts in hoge uitzondering een goed idee. Sloop is echter niet meer van deze tijd. Een college dat predikt duurzaamheid hoog in het vaandel te hebben, neemt de embodied carbon van bestaande gebouwen mee in de matrix. De conclusie zou eerder een sloopbelasting moeten zijn of CO2-heffing zijn, in plaats van sloop juist gemakkelijker maken als het de ontwikkelaar even niet uitkomt.

Alle hens aan dek

Verder getuigen maatregelen zoals het bezuinigen op de openbare ruimte in een tijd waarin steden juist grondig moeten worden heringericht om ze klimaatadaptiever en groener te maken, van kortzichtigheid. Om Amsterdam in de toekomst leefbaar te houden, is het alle hens aan dek op dit dossier. Er is een enorme achterstand in de aanplant van gekapte bomen, zelfs op de grachten waar hele rakken inmiddels bijna boomloos zijn. En het opnieuw uitgraven van historische grachten biedt mogelijkheden om meer regenwater te kunnen afvoeren en opvangen. Amsterdam is verre van rain en climate proof. Herstel van historische structuren kan hierbij helpen. Waar dit in andere steden al wordt onderzocht, blijft Amsterdam ver achter. Hetzelfde geldt voor de aandacht van het belang van de kwaliteit van de openbare ruimte. Het is een goed idee om meer ruimte aan voetgangers te geven, maar niet om tegelijkertijd het Puccini-beleid af te schaffen. Keren we dan terug naar niet-duurzame materialen als betonsteen? We mogen toch hopen van niet. Waar particulieren investeren in erfgoed, mag de overheid niet achterblijven in het publieke domein. Ook hier is het akkoord kortzichtig te noemen. Het succes van de stad wordt mede bepaald door haar aantrekkelijkheid.

Innovatieve oplossingen

Amsterdam is bezig met een majeure opgave in de openbare ruimte: de aanpak van verwaarloosde kademuren en bruggen. Ook moet het elektriciteitsnet worden versterkt en de vervuiling van de stad worden aangepakt. Waarom worden deze opgaven niet op innovatie wijze met elkaar verbonden, als er toch al aan wordt gewerkt? Architect André van Stigt heeft dat al eens betoogd in deze krant, maar de coalitie heeft er kennelijk niet over nagedacht. Het toeval wil dat de nieuwe wethouder Lian Heinhuis (PRO) zowel erfgoed als afval in haar portefeuille heeft!

Uitnodiging

Wij nodigen wethouder Heinhuis graag uit om met ons een wandeling te maken en met een 'erfgoed-bril' op naar onze stad te kijken. Dan zal de wethouder vast inzien dat de zeer geringe aandacht die haar college aan de wortels en het culturele fundament van de stad besteedt, snel moet worden verhoogd. En dat kan, want de inkt van het nieuwe coalitieakkoord is nog niet helemaal opgedroogd.

(Het Parool, 27 juni 2026)

[Coalitieakkoord] (PDF-bestand, 5.5 MB)

(WS, 27/6/2026)